چنگيزى و اصل انظلام ، اصل ارعاب واهمه اى ( 1 ) از قبيل توسل به دبدبه ها و طنطنه ها و اصولى كه به طور نسبى پذيرفت : اصل اعمال زور ، اصل عفو و اغماض ، اصل نرمى ، اصل صلابت و اصولى كه به طور مطلق پذيرفت : اصل قدرت ( با اصل زور اشتباه نشود ) : و * ( اعدوا لهم ما استطعتم من قوة و من رباط الخيل ترهبون به عدو الله و عدوكم . ) * جملهء مولى اميرالمؤمنين عليه السلام : * ( طبيب دوار بطبه ، قد احكم مراهمه و احمى مواسمه ، يضع ذلك حيث الحاجة اليه من قلوب عمى و آذان صم و السنة بكم . ) * ناظر به نسبيت متدهاست از نظر اعمال زور و يا به كار بردن نرمى ، ولى نكتهء جالب اين است كه هر دوى اينها در مسير بيدارى و آگاهى صورت مىگيرد . 9 . يكى از مباحث اصولى در اينجا اين است كه آيا اساساً ممكن است انسان عملًا داراى يك منطق ثابت و محكم باشد ، اصول و مباديى داشته باشد در منطق عملى نظير اصول و مبادى برهانى رياضى كه غيرقابل تخلف است ، بر خلاف اصول و مبادى شعرى كه در اختيار فرد است و تابع احساسات و عواطف ؟ برخى معتقدند كه اساساً عقربهء انديشه هاى عملى ( لااقل ، بلكه حتى انديشه هاى نظرى ) جبراً در جهت منافع و شرايط اجتماعى و اقتصادى و موقعيت طبقاتى انسان مىگردد ، در خاك و كاخ نمىتواند يك گونه فكر كند . ماركسيسم چنين مىگويد . اينها البته به اين وسيله انسان را و اصالت حق پرستى انسان را نفى كرده‌اند . ولى اسلام خلاف اين را مىگويد . زندگى دست پروردگان اسلام از قبيل سلمان و ابوذر

--> ( 1 ) اصل ارعاب ضعفا غير از اصل ارعاب اقوياست . اولى براى اين است كه بترسد و تسليم شود و دوم براى اين است كه بترسد و هجوم ننمايد